Przepuklina kręgosłupa dla wielu pacjentów brzmi jak wyrok. Kojarzy się z silnym bólem, ograniczeniem sprawności i nieuchronną operacją. Jednakże w zdecydowanej większości przypadków leczenie zachowawcze, odpowiednio prowadzona fizjoterapia Poznań, a także modyfikacja stylu życia pozwalają uniknąć interwencji chirurgicznej.
Przeczytaj również: Dyskopatia utrudnia Ci życie? Zgłoś się do fizjoterapeuty
Czym jest przepuklina kręgosłupa?
Przepuklina kręgosłupa (inaczej: przepuklina jądra miażdżystego, dyskopatia z protruzją lub ekstruzją dysku) to stan, w którym dochodzi do przemieszczenia fragmentu krążka międzykręgowego poza jego fizjologiczne granice. Krążek międzykręgowy składa się z pierścienia włóknistego oraz jądra miażdżystego. W wyniku przeciążeń, mikrourazów lub zmian degeneracyjnych pierścień włóknisty ulega uszkodzeniu, pod wpływem którego jądro może uwypuklić się lub przemieścić w kierunku kanału kręgowego.
Ten ucisk na struktury nerwowe, czyli korzenie nerwowe lub rdzeń kręgowy, odpowiada za objawy bólowe i neurologiczne.
Najczęściej przepuklina dotyczy odcinka lędźwiowego kręgosłupa, rzadziej szyjnego, sporadycznie piersiowego.
Przepuklina kręgosłupa – objawy, które powinny zaniepokoić
Objawy przepukliny kręgosłupa zależą od jej lokalizacji oraz stopnia ucisku struktur nerwowych. Nie każda przepuklina daje dolegliwości. Zdarza się bowiem, że zmiany widoczne w rezonansie magnetycznym są przypadkowym znaleziskiem i nie korelują z objawami klinicznymi.
Do najczęstszych symptomów należą jednak:
- ból kręgosłupa o charakterze miejscowym lub promieniującym,
- drętwienie i mrowienie kończyn,
- osłabienie siły mięśniowej,
- ograniczenie zakresu ruchu,
- nasilenie bólu przy kaszlu, kichaniu lub długotrwałym siedzeniu.
W przypadku odcinka lędźwiowego charakterystyczna jest rwa kulszowa, czyli ból promieniujący do pośladka i kończyny dolnej. W odcinku szyjnym mogą pojawić się drętwienia rąk, osłabienie chwytu czy bóle głowy pochodzenia szyjnego.
Szczególnie pilnej konsultacji wymagają objawy takie jak zaburzenia kontroli zwieraczy, niedowład kończyn czy szybko postępujące deficyty neurologiczne. Z doświadczenia wiemy, że mogą one świadczyć o zespole ogona końskiego lub znacznym ucisku rdzenia.
Czy każda przepuklina wymaga operacji?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań w gabinecie fizjoterapeuty. Odpowiedź brzmi: nie.
Współczesne wytyczne kliniczne jednoznacznie wskazują, że leczenie operacyjne przepukliny kręgosłupa powinno być ostatecznością. Szacuje się, że nawet 80–90% pacjentów z objawową przepukliną może skutecznie leczyć się zachowawczo.
Operacja rozważana jest przede wszystkim w sytuacjach:
- wystąpienia poważnych deficytów neurologicznych,
- zespołu ogona końskiego,
- utrzymującego się silnego bólu opornego na leczenie zachowawcze przez kilka tygodni lub miesięcy,
- braku poprawy mimo prawidłowo prowadzonej rehabilitacji.
W pozostałych przypadkach podstawą terapii jest kompleksowa fizjoterapia, odpowiednio dobrane ćwiczenia oraz edukacja pacjenta.
Leczenie zachowawcze przepukliny kręgosłupa – na czym polega?
Leczenie zachowawcze nie polega wyłącznie na „czekaniu aż przejdzie”. To aktywny proces terapeutyczny, którego celem jest zmniejszenie bólu, odciążenie struktur nerwowych, poprawa stabilizacji kręgosłupa oraz zapobieganie nawrotom.
Terapia obejmuje przede wszystkim indywidualnie dobrany program rehabilitacji. W zależności od fazy schorzenia wykorzystuje się terapię manualną, techniki neuromobilizacji, ćwiczenia stabilizacyjne, pracę nad kontrolą motoryczną oraz reedukację wzorców ruchowych.
Ważna jest również odbudowa funkcji mięśni głębokich tułowia, zwłaszcza mięśnia poprzecznego brzucha, wielodzielnego oraz przepony. Ich prawidłowa aktywacja zmniejsza obciążenia działające na dyski międzykręgowe.
W terapii stosuje się również stopniowe obciążanie struktur, aby umożliwić adaptację tkanek i poprawę tolerancji na ruch. Wbrew obawom wielu pacjentów, całkowite unikanie aktywności fizycznej zwykle pogarsza rokowanie.
Czy przepuklina może się cofnąć?
Wielu pacjentów nie zdaje sobie sprawy, że organizm posiada zdolność do częściowej resorpcji materiału przepuklinowego. W badaniach obrazowych obserwowano zmniejszenie wielkości przepuklin w ciągu kilku miesięcy leczenia zachowawczego.
Mechanizmy immunologiczne oraz procesy naprawcze mogą prowadzić do redukcji ucisku na korzenie nerwowe. Dlatego w wielu przypadkach cierpliwość i konsekwentna terapia przynoszą bardzo dobre rezultaty.
