Dyskopatia – jak ją właściwie rozpoznać? Pacjenci często utożsamiają dyskopatię z „wypadnięciem dysku” lub traktują ją jako nieodwracalną chorobę wymagającą operacji. Tymczasem w większości przypadków potrzebna jest po prostu odpowiednio prowadzona fizjoterapia i rehabilitacja kręgosłupa.
Dyskopatia oznacza zmiany zwyrodnieniowe w obrębie krążka międzykręgowego, czyli struktury znajdującej się pomiędzy trzonami kręgów. Krążek pełni funkcję amortyzującą i stabilizującą. Gdy dochodzi do jego uszkodzenia, mogą pojawić się ból pleców, promieniowanie do kończyn, drętwienia, a nawet zaburzenia siły mięśniowej.
Przeczytaj również: Taping w okolicy żuchwy, policzków i szyi jako wsparcie leczenia ortodontycznego lub przeciwbólowego
Czym jest dyskopatia i jak dochodzi do jej powstania?
Krążek międzykręgowy zbudowany jest z dwóch głównych elementów: pierścienia włóknistego oraz jądra miażdżystego. Z wiekiem, pod wpływem przeciążeń, siedzącego trybu życia i mikrourazów, struktura ta ulega stopniowej degeneracji. Traci bowiem elastyczność, uwodnienie i zdolność do prawidłowej amortyzacji.
Proces ten może przebiegać bezobjawowo nawet latami. Problem natomiast pojawia się w momencie, gdy uszkodzony krążek zaczyna drażnić struktury nerwowe, czyli korzenie nerwowe lub rdzeń kręgowy. To właśnie wtedy pojawiają się charakterystyczne objawy bólowe.
Dyskopatia najczęściej dotyczy odcinka lędźwiowego oraz szyjnego kręgosłupa. W odcinku lędźwiowym objawia się bólem dolnej części pleców, często z promieniowaniem do pośladka lub nogi. Z kolei w odcinku szyjnym może powodować ból karku, barku oraz drętwienie kończyn górnych.
Kiedy ból pleców to coś więcej niż przeciążenie?
Nie każdy ból kręgosłupa oznacza dyskopatię. Jednak istnieją objawy, które powinny skłonić do dokładniejszej diagnostyki.
Najczęściej występują:
- ból kręgosłupa nasilający się przy długim siedzeniu lub pochylaniu,
- promieniowanie bólu do kończyny dolnej lub górnej,
- drętwienie, mrowienie, uczucie osłabienia w nodze lub ręce,
- sztywność pleców po nocy,
- ograniczenie zakresu ruchu.
W bardziej zaawansowanych przypadkach mogą pojawić się zaburzenia siły mięśniowej, problemy z utrzymaniem równowagi, a w skrajnych sytuacjach nawet zaburzenia kontroli zwieraczy. Takie objawy wymagają pilnej konsultacji lekarskiej.
W praktyce fizjoterapeutycznej niestety bardzo często obserwuje się, że pacjenci zgłaszają się dopiero wtedy, gdy ból zaczyna promieniować do kończyny, a wcześniejsza interwencja znacząco skraca czas leczenia.
Dyskopatia lędźwiowa a dyskopatia szyjna – różnice w obrazie klinicznym
Dyskopatia lędźwiowa jest zdecydowanie najczęstsza. Objawia się bólem w dolnej części pleców, często z promieniowaniem wzdłuż nerwu kulszowego. Może pojawić się tzw. rwa kulszowa, czyli ostry ból promieniujący do nogi, nasilający się przy kaszlu, kichaniu lub pochylaniu.
Dyskopatia szyjna z kolei często daje objawy w obrębie karku, barku oraz kończyny górnej. Pacjenci skarżą się na drętwienie palców, osłabienie chwytu czy ból nasilający się przy długiej pracy przy komputerze.
W obu przypadkach ważne jest indywidualne podejście terapeutyczne. Inaczej bowiem wygląda rehabilitacja kręgosłupa lędźwiowego, a inaczej szyjnego.
Leczenie dyskopatii. Czy operacja jest konieczna?
Wbrew obiegowym opiniom, większość przypadków dyskopatii nie wymaga leczenia operacyjnego. Podstawą terapii jest leczenie zachowawcze, w którym bardzo ważną rolę odgrywa fizjoterapia.
Celem rehabilitacji jest zmniejszenie bólu, odciążenie struktur nerwowych oraz przywrócenie prawidłowej stabilizacji kręgosłupa. Terapia obejmuje pracę manualną, ćwiczenia stabilizacyjne, poprawę mobilności oraz edukację pacjenta w zakresie ergonomii i codziennych nawyków ruchowych.
Operacja rozważana jest wyłącznie w sytuacjach, gdy występują poważne deficyty neurologiczne lub brak poprawy mimo długotrwałej terapii zachowawczej.
Czy dyskopatia może się cofnąć?
Zmiany strukturalne w obrębie krążka międzykręgowego nie cofają się całkowicie, jednak objawy bólowe mogą ustąpić całkowicie. Organizm ma zdolność adaptacji, a odpowiednia rehabilitacja pozwala przywrócić funkcjonalność kręgosłupa.
Wielu pacjentów po zakończonej terapii wraca do pełnej aktywności fizycznej, w tym do sportu. Istotne jest jednak utrzymanie prawidłowych nawyków ruchowych i regularna aktywność.
